سوالات متداول در خصوص صندوقهای سرمایه گذاری

۱٫      ماهیت فعالیت صندوق های سرمایه گذاری به زبان ساده چیست؟

به زبان ساده، صندوق سرمایه گذاری به عنوان یک نهاد واسطه‌ی مالی، با جذب وجوه از عموم مردم و سرمایه گذاران حقیقی و بعضا حقوقی، در ترکیب متنوعی از اوراق بهادار شامل سهام، اوراق مشارکت، ابزارهای کوتاه مدت بازار پول و…  ، با توجه به هدف صندوق و نوع آن، سرمایه گذاری می نماید. در واقع از این طریق، سرمایه گذارانی که دانش کافی برای سرمایه گذاری در بازار سهام را ندارند و یا وقت و شرایط آن را ندارند می توانند به صورت غیرمستقیم در بازار سهام، اوراق مشارکت و سایر دارایی های مالی سرمایه گذاری کرده و با اطمینان به صندوق های سرمایه گذاری – که به صورت حرفه ای عمل می نمایند – وجوه خود را در اختیار این صندوق ها قرار داده و در ازاء آن، واحدهای سرمایه گذاری صندوق (unit ) را دریافت نمایند. در واقع مالکان صندوق – که همان دارندگان یونیت های صندوق هستند – در سود و زیان صندوق ها شریک می باشند.

۲٫      مفاهیم و اصطلاحات متداول صندوق های سرمایه گذاری کدامند؟

a.      واحد سرمایه گذاری ( unit ) :

به هنگام سرمایه گذاری در سهام یک شرکت سهامی، معیار حجم خرید و فروش، تعداد سهام است. به عنوان مثال ممکن است یک سرمایه گذار ۱۰ سهم یک شرکت را خریداری نماید و ۲۰ سهم شرکت دیگری را به فروش برساند. ولی در صندوق های سرمایه گذاری، معیار حجم معاملات هر سرمایه گذار، واحد سرمایه گذاری (یونیت) است. به عنوان مثال یک سرمایه گذار می تواند امروز ۱۰۰ یونیت یک صندوق را خریداری نماید و مثلا ۳ ماه بعد ۲۰ یونیت آن را به فروش برساند.

b.       خالص ارزش دارایی ها ( NAV )

خالص ارزش دارایی های هر صندوق سرمایه گذاری، از مابه التفاوت جمع ارزش روز دارایی های آن از ارزش بدهی های آن که در نهایت، بر تعداد واحدهای منتشره ی صندوق تقسیم خواهد شد، به دست می آید. در واقع بر خلاف سهام شرکتها، که در انها قیمت روز سهم، مبنای معاملات می باشد، در صندوق های سرمایه گذاری، nav صندوق مبنای قیمتی معاملات یونیت های صندوق است.

c.      پذیره نویسی صندوق

به هنگام تشکیل صندوق سرمایه گذاری،  سرمایه گذارانی که تمایل به سرمایه گذاری در صندوق دارند، فرم های پذیره نویسی را تکمیل نموده و به همراه سایر مدارک مورد نیاز به مدیر صندوق تحویل می دهند و با واریز وجوه، در صندوق سرمایه گذاری می نمایند.

d.       صدور واحد های سرمایه گذاری

در اصطلاح صندوق های سرمایه گذاری، به هنگامی که یک سرمایه گذار قصد خرید یک یا چند واحد سرمایه گذاری صندوق را دارد، به اصطلاح باید درخواست صدور واحدهای سرمایه گذاری صندوق را به مدیر صندوق ارائه دهد. مدیر صندوق نیز پس از دریافت فرم ها و مدارک مربوطه و نیز وجوه سرمایه گذار، نسبت به صدور یونیت برای سرمایه گذار مذکور اقدام می نماید. در واقع مفهوم خرید و مفهوم صدور، در صندوق های سرمایه گذاری در کنار هم به کار می روند.

e.        ابطال واحدهای سرمایه گذاری

در اصطلاح صندوق های سرمایه گذاری، به هنگامی که یک سرمایه گذار قصد فروشیک یا چند واحد سرمایه گذاری صندوق را دارد، به اصطلاح باید درخواست ابطال واحدهای سرمایه گذاری صندوق را به مدیر صندوق ارائه دهد. مدیر صندوق نیز پس از دریافت فرم ها و مدارک مربوطه ، نسبت به ابطال یونیت برای سرمایه گذار مذکور اقدام می نماید. در واقع مفهوم فروش و مفهوم ابطال، در صندوق های سرمایه گذاری در کنار هم به کار می روند.

۳٫      انواع مختلف صندوق ها کدامند؟

انواع متعددی از صندوق‌های سرمایه‌گذاری براساس نوع اوراق بهاداری که در آن سرمایه‌گذاری می‌کنند و نیز اهدافی که دنبال می‌کنند وجود دارد. بعضی از آنها عبارتند از: صندوق‌های سرمایه‌گذاری بازار پول، صندوق‌های سرمایه‌گذاری سهام، صندوق‌های سرمایه‌گذاری اوراق با درآمد ثابت، صندوق‌های سرمایه‌گذاری بخشی، صندوق‌های سرمایه‌گذاری بین‌المللی و … در ایران صندوق‌های سرمایه‌گذاری در گروه صندوق با درآمد ثابت و صندوق سهام در حال فعالیت هستند.

۴٫      ارکان صندوق کدامند؟

a.      مدیر صندوق

b.      ضامن نقدشوندگی

c.       متولی

d.      حسابرس

۵٫      مزایای سرمایه گذاری در صندوق ها چیست؟

a.      مدیریت حرفه ای

b.      تنوع بخشی اوراق بهادار و کاهش ریسک سرمایه گذاری

c.       نقدشوندگی بالا

d.      صرفه جویی در مقیاس و پایین بودن هزینه ی معاملات

e.       انعطاف پذیری و تنوع

 

۶٫       نحوه و منابع کسب بازدهی از صندوق ها به چه ترتیب است؟

کسانی که  واحد سرمایه‌گذاری صندوق‌های سرمایه‌گذاری را خریداری می نمایند از سه محل بازدهی کسب می‌کنند:
۱) افزایش ارزش خالص دارایی‌ها یا NAV
۲) دریافت سود تقسیمی سالانه صندوق
۳) دریافت سود سرمایه‌ای حاصل از خرید و فروش اوراق بهادار توسط صندوق.

۷٫      برای شروع سرمایه گذاری در صندوق ها، چه مراحلی را باید طی نمود؟

۱٫ مراجعه به یکی از سایت‌های www.seo.ir   – www.fipiran.com  و یافتن لیست صندوق‌ها و مشخصات تماس و آدرس آنها؛
۲٫ تماس تلفنی یا مراجعه حضوری به یکی از شعب صندوق
۳٫ پرداخت وجه و تکمیل فرم‌ها با توجه به راهنمایی مدیر.

۸٫      نحوه خرید و فروش واحدهای صندوق ها به چه ترتیب است؟

واحدها یا یونیت‌های صندوق‌های سرمایه‌گذاری توسط نمایندگان مدیر صندوق صادر و ابطال می‌شود.
بنابراین کسانی که متقاضی خرید اوراق باشند، می‌توانند با مراجعه مستقیم یا غیرمستقیم به مدیر صندوق (از طریق راهنمای سایت اینترنتی آنها و یا از طریق تماس با کارگزاران یا نمایندگان صندوق) درخواست خرید اوراق را بدهند اشخاصی که قصد خروج از صندوق‌ را داشته باشند صرفاً می‌توانند با مراجعه به نماینده صندوق درخواست ابطال اوراق را بدهند.

در این صورت مدیر صندوق اوراق را براساس NAV و پس از کسر هزینه‌های مربوط ابطال و خالص وجوه را به حساب سرمایه‌گذار واریز می‌کند.

۹٫      چگونه و از چه منبعی می توان بازدهی صندوق ها را مقایسه نمود؟

۱٫ بررسی وضعیت صندوق‌ها با مراجعه به سایت www.seo.ir و استفاده از گزارش‌های عملکرد هفتگی، ماهانه، سه‌ماهه و …. صندوق‌ها.
۲٫ بررسی روند نوسانات صندوق‌ها با مراجعه به نمودارهای NAV و بررسی روند آن در طول دوره‌ی فعالیت (روند اگر صعودی باشد با نوسان کم مطلوب‌تر است).
۳٫ بررسی میزان ترکیب دارایی صندوق‌ها (صندوقی که ترکیب دارایی متنوع‌تری داشته باشد ریسکش کمتر است.
۴٫ استفاده از راهنمایی مشاوران مالی و سرمایه‌گذاری برای تحلیل ریسک و بازدهی صندوق‌ها.

۱۰٫  تفاوت صندوق های سرمایه گذاری و شرکت های سرمایه گذاری کدامند؟

میزان سرمایه در صندوق‌های سرمایه‌گذاری متغیر می‌باشد و با صدور واحدهای سرمایه‌گذاری افزایش و یا با ابطال آنها کاهش می‌یابد، اما سرمایه شرکت‌های سرمایه‌گذاری ثابت بوده و تنها با طی مراحل افزایش و یا کاهش سرمایه و با تصویب مجامع فوق‌العاده قابل تغییر است. علاوه بر این تضمین نقدشوندگی و در مواردی تضمین حداقل سود، شفافیت و اطلاع‌رسانی بالا، نظارت دقیق بر فرآیند صدور و ابطال براساس ارزش خالص دارایی‌ها و هزینه‌های اجرایی و اداری اندک را می‌توان از دیگر وجوه متمایز صندوق‌های سرمایه‌گذاری در مقایسه با شرکت‌های سرمایه‌گذاری دانست.

۱۱٫   صندوق ETF چیست و چه تفاوتی با سایر صندوق ها دارد؟

“ETF” ها از انواع صندوق‌های سرمایه‌گذاری قابل معامله در بورس هستند.
بر خلاف صندوق‌های سرمایه‌گذاری مشترک که “NAV” هر واحد در پایان روز محاسبه و مبنای خرید و فروش قرار می‌گیرد،”ETF” ها را می‌توان همانند سهام در طول یک روز معاملاتی معامله کرد.

”ETF” ها از یک سو همانند صندوق‌های سرمایه‌گذاری، بر اساس خالص ارزش دارایی‌ها قیمت‌گذاری شده و معادل آن قیمت در روز معامله می‌شوند و از سوی دیگر همانند صندوق‌های سرمایه‌گذاری با سرمایه ثابت امکان دارد به قیمتی متفاوت از خالص ارزش دارایی‌هایشان معامله شوند و بنابراین ویژگی هر دو نوع صندوق سرمایه‌گذاری را دارا هستند.

از دیگر مزیت‌های “ETF” ارزان بودن آنها نسبت به سایر صندوق‌های سرمایه‌گذاری می باشد، زیرا سرمایه‌گذاران خریدار “ETF” از طریق کارگزاران معاملات خود را انجام می دهند و بنابراین هزینه‌های بازاریابی برای صندوق وجود ندارد.

همچنین به استناد مفاد تبصره ۱ ماده ۷ “قانون توسعه ابزارها و نهاده­ای مالی جدید در راستای تسهیل اجرای سیاست­های کلی اصل۴۴ قانون اساسی “بابت نقل و انتقال واحدهای سرمایه‌گذاری انواع صندوق‌های سرمایه‌گذاری قابل معامله و صدور و ابطال آنها هیچگونه مالیاتی اخذ نمی‌گردد.

برای سرمایه گذاری در صندوق‌های ETF باید کدمعاملاتی خود را از طریق یکی از کارگزاران رسمی بورس دریافت کنید و واحدهای این صندوق‌ها را مانند سهام خریداری نمایید.